وقتی دست نمی‌نویسد؛ بدن و ذهن چه می‌گویند؟

استاد ناطقی سخنان خود را با این تأکید آغاز کرد که خوشنویسی را نمی‌توان صرفاً یک مهارت دستی یا تمرینی مکانیکی دانست. از نگاه او، خط نتیجه‌ی یک فرآیند پیچیده و چندلایه است که در آن، بدن، ذهن، احساس و زیستِ درونی هنرمند هم‌زمان درگیرند. به همین دلیل، هرگونه اختلال در نوشتن ــ از لرزش دست گرفته تا قفل شدن حرکت قلم ــ حامل پیامی است که باید شنیده شود، نه آنکه صرفاً با تمرین‌های فشرده یا فشار بیشتر نادیده گرفته شود.

در ادامه، ایشان با اشاره به تجربه‌های مکرر هنرجویان، توضیح داد که بسیاری از افراد در مقاطعی از مسیر خوشنویسی با حالتی مواجه می‌شوند که اصطلاحاً «دست نمی‌نویسد». استاد ناطقی تأکید کرد که این وضعیت، لزوماً نشانه‌ی ضعف تکنیکی نیست، بلکه اغلب بازتابی از تنش‌های ذهنی، خستگی روانی، اضطراب، کمال‌گرایی افراطی یا حتی فرسودگی جسمی است که خود را در خط نشان می‌دهد.

از نگاه ایشان، وقتی دست «نمی‌نویسد»، در واقع چیزی در درون ما در حال گفت‌وگوست.

گفت‌وگویی که اگر شنیده نشود، خود را در لرزش، خشکی یا توقف حرکت قلم نشان می‌دهد.

بخش مهمی از این نشست به بررسی بدن به عنوان ابزار نخست نوشتن اختصاص داشت. استاد ناطقی با طرح مفهوم «آگاهی بدنی»، به نقش وضعیت نشستن، شانه‌ها، گردن، تنفس، ریتم حرکت دست و حتی سکون یا شتاب بدن هنگام نوشتن اشاره کرد. به باور او، بدن پیش از آنکه فرمان نوشتن را اجرا کند، وضعیت درونی انسان را بازتاب می‌دهد؛ و اگر این وضعیت نادیده گرفته شود، خط نیز دچار اختلال می‌شود.

ایشان خوشنویسی را نوعی «تمرین حضور» دانست؛ حضوری که در آن هنرجو باید هم‌زمان به جسم خود، به حرکت قلم و به حالِ درونش آگاه باشد. از نگاه استاد ناطقی، خط خوب، محصول اجبار و فشار نیست، بلکه نتیجه‌ی تعادل، آرامش و هماهنگی است؛ تعادلی که گاه با توقف و مکث به دست می‌آید، نه با شتاب و تکرار بی‌وقفه.

در بخش دیگری از جلسه، استاد ناطقی به یافته‌های پژوهشی و تجربه‌های آموزشی خود اشاره کرد و نمونه‌هایی عینی از هنرجویان را مطرح کرد که در مقاطعی دچار انسداد در نوشتن شده بودند. او توضیح داد که در بسیاری از این موارد، با تغییر نگاه هنرجو به تمرین، کاهش فشار روانی، پذیرش خطا و حتی بازنگری در سبک زندگی، مسیر نوشتن دوباره هموار شده است. به گفته‌ی او، گاهی «ننوشتنِ دست» در واقع دعوتی است برای توقف، بازاندیشی و بازگشت به خویشتن.

یکی از نکات کلیدی مطرح‌شده در این نشست، نقد نگاه نتیجه‌محور به خوشنویسی بود. استاد ناطقی تأکید کرد که تمرکز افراطی بر خروجی نهایی، مقایسه‌ی مداوم با دیگران و ترس از قضاوت، از عوامل مهمی هستند که می‌توانند حرکت طبیعی دست را مختل کنند. او خوشنویسی را مسیری تدریجی و درونی دانست که بیش از آنکه نیازمند شتاب باشد، به صبوری و صداقت با خود احتیاج دارد.

نشست «هندسه روحانی» با این نگاه به پایان رسید که خوشنویسی تنها تولید یک فرم زیبا نیست، بلکه مسیری برای شناخت خود است.

خط، آینه‌ای است که حالِ درون انسان را بی‌واسطه بازتاب می‌دهد.

در این جلسه یادآوری شد که کیفیت نوشتن، جدا از کیفیت زیستن نیست.

و هنرجو زمانی به خطی زنده و روان می‌رسد که به بدن، ذهن و احساس خود گوش دهد.

«هندسه روحانی» در این نشست تلاشی داشت برای دیدن خوشنویسی به عنوان گفت‌وگویی میان انسان و درونش.

گفت‌وگویی که گاه در سکوت و مکث، روشن‌تر شنیده می‌شود.

برای آگاهی از آخرین پاتوق های هنری و ادبی، حوزه هنری خراسان رضوی را در شبکه های مجازی دنبال کنید