تبیین جایگاه هنر و هنرمند در روزهای پرالتهاب

تبیین جایگاه هنر و هنرمند در روزهای پرالتهاب کد محتوا: ۳۶۱۰۹۴ تاریخ: ۲۸ مهر ۱۴۰۱ - ۰۰:۳۸

گروه هنر
دومین نشست «هنر و تعارضات اجتماعی» با موضوع شیوه کنشگری هنرمندان در جریان های اجتماعی معاصر ایران، سه شنبه، 26 مهر، در سینما هویزه مشهد برگزار شد. در این نشست مجید عسکری، رئیس حوزه هنری انقلاب اسلامی خراسان رضوی، هادی حاجتمند، فیلم ساز و کارگردان مشهدی، و سید جواد نقوی، روزنامه نگار، به ایراد سخن و تبیین جایگاه هنر و هنرمند در روزهای پرالتهاب جامعه پرداختند.

نقص در بعد اندیشه
مجید عسکری، رئیس حوزه هنری خراسان رضوی، در این نشست گفت: به این دلیل که امروز در فضای مدرن هنری، هنرمند و تولید هنری با فضا های دیگری مثل رسانه و شهرت آمیخته شده اند، برای هنرمند دو شأن دیگر نیز در نظر گرفته شده است.
او ادامه داد: محور اول واکنش ها و موضع گیری های اجتماعی است که به دلیل آمیخته شدن هنر با فضای مشهور شدن و رسانه بسیار دیده می شود. محور دیگر هم موضوع ادبیات نظری و تولیدات فکری و اندیشه ای است.
عسکری یادآور شد: یکی از دلایلی که هنرمند نمی تواند در کنشگری و تولیدات خود، به امر حقیقت ورود پیدا کند این است که آن بعد اندیشه کمی نقص دارد. به نظر من در این ایام یکی از کارهای جدی ای که می توان انجام داد این است که با برگزاری جلسات این چنینی روی تولید ادبیات نظری و اندیشه ای هم کار کنیم.
رئیس حوزه هنری خراسان رضوی اساس کار هنرمند را خلق زیبایی دانست و گفت: در اتفاقات و تعارضات اجتماعی که این روز ها جریان دارد، بخشی از کار روایت است.
او با بیان اینکه تولیدات انقلاب فایده ای برای تعارضات اجتماعی امروز ندارند، یادآور شد: درباره ماجرای فلسطین، کاریکاتور و نقاشی های زیادی تولید شده است اما زمانی که می خواهیم برگردیم و به آرشیو نگاه کنیم و چند اثر را بیرون بیاوریم و در فضای رسانه پخش کنیم، همگی این سؤال را می پرسیم که این آثار چه فایده ای برای جوان امروز دارد؟
به گفته عسکری یکی از کار هایی که هنرمند باید به صورت جدی انجام دهد این است که در میانه میدان معارضات اجتماعی یک تصویر و روایت از روز و آینده نشان و تخیلی را ارائه دهد که روایت روز را عوض کند. یعنی اگر مسئله امروز ایران تجزیه شدن است، باید یک ایران تجزیه شده تخیل شود.

ضرورت بازگشت به ساحت اندیشه
هادی حاجتمند، کارگردان فیلم های «مدیترانه» و «اشنوگل» در نشست «هنر و تعارضات اجتماعی» بیان کرد: فضای عمومی جامعه ما این روزها متأسفانه عاری از امید شده است که دور از فضای فیلم های اصغر فرهادی نیست. روزگاری ما فریاد می زدیم چرا همه فیلم های آقای فرهادی سیاه است؟ البته مسئله من این نبود که سیاهی ها را نگوییم؛ اتفاقا بیانشان کنیم ولی آیا واقعا همه چیز سیاه است؟ یعنی هیچ لحظه شیرینی وجود ندارد؟
او خاطرنشان کرد: در چنین فضایی ما بازیگری را به تلویزیون می آوریم که عمیق نیست و زیست آن فرد را برای جامعه مهم می کنیم. بعد نباید توقع داشته باشیم که جامعه استوری های او را نپسندد.
این کارگردان با تأکید بر ضرورت برگرداندن مرجعیت هنری به ساحت اندیشه ادامه داد: الان مرجعیت هنری در اختیار کسانی قرار گرفته که فقط معروف و بیشتر بنده پول هستند. هنرمندهای کتاب خوان و عمیق کم شده اند.
حاجتمند با بیان اینکه نگران اعتراض مردم است گفت: من نگران هستم که فضا به قدری رادیکال و تند شود که مردم خسته شوند و از نظام اقتدار بطلبند. وقتی هم اقتدارگرایی به کف خیابان بکشد، آن زمان اعتراض از بین می رود.
او همچنین ابزار امیدواری کرد که مسئولان یادشان نروند که مردم اعتراض دارند؛ حتی اگر بلد نیستند اعتراض کنند.

در دوره پساحقیقت قرار داریم
سید جواد نقوی، روزنامه نگار، نیز در این نشست گفت: آثار هنری با وجود همه زحماتی که برای آن ها کشیده شده است، نتوانسته اند واقعیت را ترسیم کنند. چون ما تا بن دندان سرمایه داری را در کشور پیاده کرده ایم. هنرمندان را هم در این وضعیت رها کرده ایم تا امر حقیقی را فریاد بزنند.
به گفته او ما در اتمسفری زندگی می کنیم که اصطلاح حقیقت طلبی در آن معنایی ندارد.
این روزنامه نگار یادآور شد: به نظر من الان در این مقطع هیچ فایده ای ندارد که یک امر بدیهی اخلاقی را هم تبدیل به کار هنری کنیم، چون اثری ندارد.
نقوی عصری را که در آن زندگی می کنیم «پساحقیقت» نامید و ادامه داد: در این دوره هرکس باور شخصی خودش را تبدیل به حقیقت می کند. درواقع اینجا اصلا حقیقت برای هنرمند معنا ندارد و ممکن است هنرمند بگوید باور شخصی من حقیقت است.
او با اشاره به اعتراضاتی که در کشور شکل گرفته است نیز بیان کرد: الان امر حقیقی این است که اگر آدم ها به کف خیابان بروند، جانشان را از دست می دهند اما هنرمندی که سال های ۸۸، ۹۶ و ۹۸ را دیده است و می داند فرستادن آدم ها به خیابان نه تنها مشکلی را حل نمی کند، بلکه شرایط را بدتر می کند، همین توصیه اخلاقی را بیان نمی کند؛ چون ما تا بن دندان در سرمایه داری غرق شده ایم و هر کس هم به فکر منفعت و دیدگاه خودش است.
به نظر نقوی هنرمندان ما، در جبهه های مختلف، لنزهایشان محدود است؛ بنابراین دعوت از آن ها برای کنشگری در این مقطع کار بیهوده ای است.